Xalqın istiqlal mücadiləsinin əsas mərhələlərindən biri olan 17 noyabr – Milli Dirçəliş Günü Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpa olunmasında tarixi rol oynamışdır.
Mənəvi əsaslarını və başlanğıcını XX əsrin 60-cı illərindən götürən bu tarix sonralar ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi uzaqgörənliyi və müdrikliyi ilə dönməz xarakter almış, müstəqil Azərbaycan müasir inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur.
Keçən əsrin axırlarında dünyanın altıda birini əhatə edən Sovetlər İttifaqının iqtisadi, siyasi, mənəvi və ideoloji dayaqları sarsılmışdır. İmperiyanın siyasi “beyin mərkəzi”nin xalqlara, xüsusilə Azərbaycan xalqına qarşı yürütdüyü ayrı-seçkilik siyasəti kəskin xarakter almışdır. M.Qorbaçov hakimiyyətinin dəstəyi ilə ermənilər Dağlıq Qarabağda azərbaycanlılara qarşı haqsız ərazi iddialarına başlamışlar. Ermənilərin Topxanada törətdikləri vəhşiliklər, Ağdamda isə iki azərbaycanlının qətlə yetirmələri Bakıda milli hissləri alovlandırmışdır. XX əsrin əvvəllərində istiqlalın ləzzətini dadan xalq bu dəfə müstəqillik arzularını reallaşdırmaq üçün tarixi bir fürsətin yarandığını hiss etmişdir. 1988-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda milli istiqlal hərəkatı geniş vüsət almışdır. Milyonlarla insanın toplaşdığı Azadlıq meydanında səslənən tələblərin mahiyyəti getdikcə dəyişmiş və müstəqil dövlət qurmaq ideyası milli düşüncəyə hakim kəsilmişdir.
Hakimiyyətə gəlişi ilə xalqa sağlam ruh və özünüdərk gətirən ümummilli lider Heydər Əliyev sovet ideologiyasının sərt qadağalarına baxmayaraq milli mənəvi dəyərlərə, Azərbaycan elminin və mədəniyyətinin dirçəlişinə xüsusi önəm verdi. Bütün sahələrdə inkişaf və oyanış müşahidə olunmağa başladı. Azərbaycan əsil intibah və dirçəliş dövrünə qədəm qoydu. Məhz, ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə dünyanın müxtəlif ölkələrində təhsil alan milli ruhlu alimlər və ziyalılar ordusu yetişdi. Dahi şəxsiyyət Heydər Əliyevin respublikada yaratdığı bu mənəvi-psixoloji və iqtisadi baza təxminən 20 il sonra Sovetlər İttifaqı dağılmağa başlayanda xalqın dayağı olmuşdur.
1988-ci ildə xalq hərəkatının alovlandığı bir vaxtda Azərbaycana rəhbərlik edən siyasi qüvvələr isə mövcud vəziyyəti qiymətləndirə bilmədilər. Xalqın maraqlarından daha çox imperiyanın maraqlarını düşünən bu adamların siyasi səbatsızlığından 20 Yanvar faciəsi baş vermişdir. Bir-birini əvəzləyən hakimiyyətlər xalqın dirçəlişini mütərəqqi səmtə yönəltmək iqtidarında deyildilər. Həmin o ağır məqamlarda yenə də ulu öndər Heydər Əliyev xalqın istiqlal ruhunu ölməyə qoymadı.
1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Sovetinin yeni tərkibdə ilk sessiyası keçirildi. Muxtar respublikanın adından “sovet” və “sosialist” sözləri çıxarıldı. İmperiyanın hələ tarix səhnəsindən silinmədiyi bir dövrdə Naxçıvanın adından “sovet” və “sosialist” sözlərinin çıxarılması müstəqilliyimizin qazanılması yolunda çox böyük tarixi addım idi. Bununla ümummilli liderimiz milli dövlətçiliyimizin dirçəlişi istiqamətində ilk böyük addım atdı.
Ulu öndərin Heydər Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən həmin tarixi sessiyada Muxtar Respublikanın dövlət rəmzləri haqqında məsələ də müzakirə olunmuşdur. Xalq deputatlarının müzakirəsindən sonra üçrəngli bayrağın dövlət rəmzi kimi qəbulu ilə əlaqədar təklif irəli sürülmüşdür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üç rəngli bayrağının bərpa olunması barədə qərar çıxaran sessiya onun dövlət bayrağı kimi qəbul edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycanın Ali Soveti qarşısında vəsadət qaldırmışdır. Beləliklə, milli dirçəlişdən milli tərəqqiyə doğru uzanan tarixi yolun başlanğıcı qoyulmuşdur.
18 Kasım 2015 Çarşamba
17 Noyabr Milli Dirçəliş Günü
7 Kasım 2015 Cumartesi
9 Noyabr Bayraq günü
Bu gün Azərbaycanda Dövlət Bayrağı günü kimi qeyd edilir. 2009-cu il noyabrın 17-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Gününün təsis edilməsi haqqında” Sərəncam imzalayıb. Həmin il dekabrın 4-də isə Milli Məclis noyabrın 9-unu Dövlət Bayrağı Günü kimi rəsmiləşdirib. Həmin gün Əmək Məcəlləsinin 105-ci maddəsinə edilən əlavəyə əsasən, bu bayram qeyri-iş günü olan bayramların siyahısına daxil edilib.
Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın Dövlət bayrağı milli suverenliyin simvolu kimi ölkəmizin bütün vətəndaşları üçün müqəddəs dövlətçilik rəmzlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarı olan bu bayraq bizim azadlıq məfkurəsinə, milli-mənəvi dəyərlərə və ümumbəşəri ideallara sadiqliyimizi nümayiş etdirir.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin iclasında qəbul edilib və 1920-ci ilin aprel ayınadək dövlət statusuna malik olub. Həmin bayraq 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə keçirilən sessiyada Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət bayrağı olaraq təsdiq edilib. 1991-ci il fevralın 5-də Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti “Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı haqqında” Qanun qəbul edərək onu Dövlət bayrağı elan edib.
1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı ilə Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi onun dövlət rəmzlərini, o cümlədən Dövlət bayrağını bərpa edib. 2004-cü il iyunun 8-də “Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının istifadəsi qaydaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə bu sahədə qanunvericilik bazası təkmilləşdirilib.
Dövlət bayrağı respublikamızın dövlət qurumlarının və diplomatik nümayəndəliklərinin binaları üzərində ucalır, mühüm beynəlxalq tədbirlər, mötəbər mərasimlər və məclislərlə yanaşı, irimiqyaslı ictimai-siyasi toplantılarda, mədəni tədbirlərdə və idman yarışlarında qaldırılaraq milli birliyi təcəssüm etdirir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində Dövlət bayrağı meydanının yaradılması haqqında” 2007-ci il 17 noyabr tarixli Sərəncamına əsasən Bakının Bayıl qəsəbəsində dünyanın ən hündür bayraq dirəyi inşa edilib və Dövlət bayrağı meydanı salınıb.
Azərbaycanın dövlət bayrağı yaşıl, qırmızı, mavi rənglərdən, ağ aypara və səkkizguşəli ulduzdan ibarətdir.
5 Kasım 2015 Perşembe
Noyabrın 7-də saat 11:00-da Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü ilə əlaqədar “Bayraq yürüşü” keçirəcək.
Yürüşdə Təhsil Nazirliyinin əməkdaşları, universitet rektorları, millət vəkilləri, tanınmış ziyalılar, müəllimlər, KİV rəhbərləri, QHT nümayəndələri, ölkəmizin ümumi təhsil, məktəbdənkənar, ilk peşə, orta ixtisas və ali təhsil müəssisələrinin şagird və tələbələri iştirak edəcəklər.
Yürüşün keçirilməsində əsas məqsəd milli atributlarımızın təbliği və iştirakçılara Dövlət Bayrağı Muzeyində tarixi Azərbaycan dövlətləri rəmzlərinin tanıdılmasından ibarətdir.
“Bayraq yürüşü”nün “Azneft” meydanından başlayaraq Dövlət Bayrağı Meydanınadək davam etdirilməsi nəzərdə tutulur.
30 Ekim 2015 Cuma
Müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilməsinə start verilib
Bakı şəhərinin ümumi təhsil müəssisələrində çalışan müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilməsinin keçirilməsinə start verilib.
Ana səhifə > Media > Xəbərlər
29-31 oktyabr 2015-ci il tarixlərini əhatə edən diaqnostik qiymətləndirilməyə əvvəllər sınaq imtahanlarında iştirak etməyən və iştirak edib aşağı bal toplayan, eləcə də Təhsil Nazirliyinin mərkəzləşdirilmiş qaydada keçirdiyi müsabiqələrin nəticəsi olaraq, ümumi təhsil müəssisələrinə iş yerini dəyişən və yeni işə qəbul olunan müəllimlər qatılır. Ümumilikdə, qiymətləndirilmədə 2403 nəfər müəllimin iştirak etməsi nəzərdə tutulub. İştirakçıların 2003 nəfəri Azərbaycan, 400 nəfəri rus bölməsində tədris aparan müəllimlərdir.
Kompüter vasitəsilə təşkil olunan imtahanlar zamanı müəllimlərə ixtisasları üzrə 40, təlim strategiyaları və kurikulum üzrə 20 test sualı təqdim olunur. Xatırladaq ki, hər iki blok (ixtisas, metodika) üzrə sualların ən azı 10 faizinə cavab vermiş müəllimlər diaqnostik qiymətləndirilmədən keçmiş hesab olunacaqlar.
İmtahan iştirakçılarından ibtidai sinif (860 nəfər), riyaziyyat (194 nəfər), Azərbaycan dili (181 nəfər), tarix (124 nəfər) müəllimləri sayca üstünlük təşkil edir.
Fənlər üzrə imtahan qrafiki aşağıdakı kimidir:
29.10.2015 - coğrafiya, biologiya, fiziki tərbiyə, fransız dili, GÇHR, kimya, musiqi, rus dili, ingilis dili, təsviri incəsənət, alman dili, fizika, texnologiya;
30.10.2015 - riyaziyyat, tarix, Azərbaycan dili və ədəbiyyat, ingilis dili, ibtidai sinif;
31.10.2015 - ibtidai sinif.
25 Ekim 2015 Pazar
Quba, Qusar, Xaçmaz, Şabran, Siyəzən və Xızı rayon sakinlərinin nəzərinə!
Təhsil naziri Mikayıl Cabbarov 28 oktyabr 2015-ci il tarixində saat 11:00-da Quba şəhərindəki Heydər Əliyev Mərkəzində mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları rəhbərlərinin 2015-ci ilin oktyabr ayında şəhər və rayonlarda vətəndaşların qəbulu cədvəlinə uyğun olaraq, Quba, Qusar, Xaçmaz, Şabran, Siyəzən və Xızı rayon sakinlərini qəbul edəcək.
Qəbula gəlmək istəyən vətəndaşlar 23, 26 və 27 oktyabr 2015-ci il tarixlərində Təhsil Nazirliyinin Telefon Məlumat Mərkəzinin 146 nömrəli telefonuna (“Qaynar xətt” xidməti) və ya http://edu.gov.az/az/contacts/request elektron poçt ünvanına müraciət edərək qeydiyyatdan keçə bilərlər.
Qeydiyyatdan keçmiş vətəndaşlardan xahiş olunur ki, qəbula gələrkən aidiyyəti məsələləri dolğun ifadə edən ərizə ilə müraciət etsinlər
Müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi imtahanlarında test suallarının cavablandırılmasına dair təlimat
Ümumi təhsil müəssisələrində işləyən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsinin aparılması QAYDALARI.
QAYDALARI.
1.1. Ümumi təhsil müəssisələrində işləyən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsinin aparılması Qaydaları” (bundan sonra - Qaydalar) “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa, “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24.10.2013-cü il tarixli Sərəncamına, “Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində çalışan bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi aparılan müəllimlərin dərs yükünün və əməkhaqqının artırılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16.01.2015-ci il tarixli 994 nömrəli Sərəncamına, “Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”nın həyata keçirilməsi ilə bağlı Fəaliyyət Planının təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19.01.2015-ci il tarixli Sərəncamına uyğun hazırlanmışdır.
1.2. Bu Qaydalar Təhsil Nazirliyi sisteminə daxil olan ümumi təhsil müəssisələri, o cümlədən xüsusi tipli ümumi təhsil müəssisələrində diaqnostik qiymətləndirilmənin aparılması ilə bağlı təhsili idarəetmə orqanlarının, müəssisə rəhbərlərinin, müəllimlərin hüquq və vəzifələrini müəyyən edir.
1.3. Diaqnostik qiymətləndirilmənin aparılması nəzərdə tutulan şəhər və rayonların siyahısı Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin təklifi əsasında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilir.
2.1. müəllimlərin bilik və bacarıq səviyyəsinin test üsulu ilə müəyyənləşdirib üzə çıxarılması.
2.2. bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi aparılan müəllimlərin həftəlik dərs yükü normasının optimallaşdırılmasının, aylıq vəzifə maaşlarının artırılmasının və maddi rifahının yaxşılaşdırılmasının təmin edilməsi.
2.3. nəticələrdən asılı olaraq müəllimlərin inkişafyönümlü təlimlərə cəlb edilməsi.
3.1. Diaqnostik qiymətləndirilməyə aşağıdakı kateqoriyada olan müəllimlər cəlb olunur:
3.1.1. Təhsil Nazirliyi sisteminə daxil olan ümumi təhsil müəssisələrində (ibtidai, ümumi orta və tam orta məktəblər, ümumtəhsil internat məktəbləri və istedadlı şagirdlər üçün məktəblər, gimnaziyalar, liseylər) və xüsusi tipli ümumi təhsil müəssisələrində (xüsusi məktəblər və xüsusi internat məktəbləri, sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün xüsusi məktəblər və internat məktəbləri, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün müəssisələr, cəzaçəkmə müəssisələrindəki ümumtəhsil məktəbləri) əsas iş yeri olaraq əmək müqaviləsi əsasında işləyən müəllimlər, müəllim-defektoloqlar və gənclərin çağırışaqədərki hazırlıq rəhbərləri;
3.1.2. Nazirliyin mərkəzləşdirilmiş qaydada keçirdiyi müsabiqələrin nəticəsi olaraq ümumi təhsil müəssisələrinə iş yerini dəyişən və yeni işə qəbul olunan müəllimlər.
3.2. İki və daha artıq fənndən tədris aparan müəllimlər öz seçimlərinə əsasən yalnız bir fənn üzrə diaqnostik qiymətləndirilmədə iştirak edə bilərlər.
4.1. Diaqnostik qiymətləndirilmənin aparılması Təhsil Nazirliyi tərəfindən mərkəzləşdirilmiş qaydada proqram təminatı tətbiq olunmaqla test üsulu ilə həyata keçirilir.
4.2. Diaqnostik qiymətləndirilmə ümumi təhsil müəssisələrinin tədris planlarında nəzərdə tutulan fənlər üzrə təşkil edilir.
4.3. Qiymətləndirilmə zamanı iştirakçılara ixtisas üzrə ümumi təhsil proqramına uyğun 40, metodika və təlim strategiyaları üzrə ümumi olaraq 20 test tapşırığı verilir və hər bir düzgün cavab 1 balla qiymətləndirilir.
4.4. Namizədlərə test imtahanının yerinə yetirilməsi üçün 90 dəqiqə vaxt ayrılır.
5.1. Diaqnostik qiymətləndirilmədə iştirak edərək test tapşırıqlarının hər bir bölmə üzrə minimum 10 faizinə düzgün cavab vermiş müəllimlər Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16.01.2015-ci il tarixli 994 nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi aparılan müəllimlər hesab olunurlar. Diaqnostik qiymətləndirilmənin nəticələri Təhsil Nazirliyinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilir, qiymətləndirilmədə iştirak edən müəllimlərin aylıq vəzifə maaşı həftəlik dərs yükünə müvafiq olaraq artırılır.
5.2. Təhsil müəssisələrinin rəhbərləri tərəfindən müəllimlər arasında dərs yükünün bölüşdürülməsi, onların karyera inkişafı, əməyinin rəğbətləndirilməsi zamanı diaqnostik qiymətləndirilmənin nəticələri nəzərə alınır.
5.3. Diaqnostik qiymətləndirilmədə iştirak edərək hər bir bölmə üzrə 10 faizdən aşağı nəticə göstərmiş müəllimlər diaqnostik qiymətləndirilmədən keçmiş müəllim hesab olunmur və peşəkar ehtiyacları nəzərə alınaraq onlar üçün ixtisasartırma təlimləri təşkil olunur.
5.4. Bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi aparılan müəllimlər iş yerini qiymətləndirilmə həyata keçirilməyən şəhər və rayona dəyişərlərsə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16.01.2015-ci il tarixli 994 nömrəli Sərəncamının həmin müəllimlərə şamil edilməsi aidiyyəti şəhər və rayonda qiymətləndirilmə keçirildikdən sonra həyata keçirilir. Həmin müəllimlərə təkrar olaraq qiymətləndirilmədə iştirak etmək tələb olunmur.
6.1. Təhsil Nazirliyi sisteminə daxil olan ümumi təhsil müəssisələrində əsas iş yeri olaraq əmək müqaviləsi əsasında işləyən müəllimlər, müəllim-defektoloqlar və gənclərin çağırışaqədərki hazırlıq rəhbərləri bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsində iştirak edə bilərlər.
6.2. Müəllimlər diaqnostik qiymətləndirilmə imtahanının yeri və vaxtı, həmçinin imtahan proqramı barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmalıdırlar.
6.3. Diaqnostik qiymətləndirilmə prosesinin gedişatı, sualların məzmunu və digər məsələlər ilə bağlı imtahan verən müəllimlərin müraciətlərinə qiymətləndirilmə başa çatdıqdan sonra bir həftə ərzində baxılır. Bunun üçün www.dq.edu.az saytına daxil olaraq elektron formada müraciət edilməlidir.
6.4. Diaqnostik qiymətləndirilmədə iştirak edib zəif nəticə göstərmiş müəllimlər, nəticələrini yaxşılaşdırmaq məqsədilə qiymətləndirilmədə yenidən iştirak etmək üçün müraciət edə bilərlər.
7.1. Müəllimlər imtahan keçiriləcək məkana nəzərdə tutulmuş vaxtda gəlməli, imtahan qaydaları ilə tanış olmalı və həmin qaydalara riayət etməlidirlər.
7.2. Yerli təhsili idarəetmə orqanları imtahanda iştirak edəcək müəllimlər haqqında məlumatların www.dq.edu.az saytına daxil edilməsi, məlumatların dürüstlüyünün təmin edilməsi, eləcə də diaqnostik qiymətləndirilmənin məqsədinin müəllimlərə düzgün formada çatdırılması öhdəliyini daşıyırlar.
7.3. Yerli təhsili idarəetmə orqanları və təhsil müəssisələrinin rəhbərləri müəyyənləşdirilmiş vaxtda müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilmədə iştirakının təmin edilməsi üçün zəruri tədbirlərin görülməsi üçün birbaşa məsuliyyət daşıyırlar.
Müəllimlərin Diaqnostik Qiymətləndirilməsi
Təhsil naziri Mikayıl Cabbarov “Müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsi tədbirlərinin davam etdirilməsi barədə” əmr imzalayıb.
Əmrə əsasən, “Ümumi təhsil müəssisələrində işləyən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsinin aparılması qaydaları” təsdiq edilib. Eləcə də cari ilin oktyabrında Bakı şəhərinin dövlət ümumi təhsil müəssisələrində çalışan və müxtəlif səbəblərdən əvvəlki qiymətləndirmədə iştirak etməyən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostik qiymətləndirilməsinin keçirilməsi qərara alınıb.Müəllimlərin bilik və bacarıqlarının diaqnostikqiymətləndirilməsi tədbirlərinin davam etdirilməsi barədə Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin əmri
24 Ekim 2015 Cumartesi
Müsabiqə
Təhsil naziri Mikayıl Cabbarov ““Ən yaxşı ümumtəhsil məktəbi” və “Ən yaxşı müəllim” müsabiqələrinin keçirilməsi haqqında” əmr imzalayıb.
Əmrə əsasən, “Ən yaxşı ümumtəhsil məktəbi” və “Ən yaxşı müəllim” müsabiqələrinin keçirilməsi və bu prosesin tənzimlənməsi ilə əlaqədar kollegial qərarların qəbul olunmasını təmin etmək məqsədilə Təşkilat Komitəsi yaradılıb. Həmçinin, müsabiqələrdə iştirakla bağlı Təşkilat Komitəsinə daxil olan sənədlərin müəyyən edilmiş qaydada ekspertizasını aparan işçi qrupunun tərkibi təsdiq olunub.25 Şubat 2015 Çarşamba
XOCALI FACİƏSİ
XOCALI FACİƏSİ.
1988 – ci ildən başlamış Ermənistan – Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi tarixində ən müdhiş hadisələrdən biri Xocalıda baş vermiş soyqırım oldu. Bu hadisə XX əsrin ən dəhşətli və faciəli hadisələrindən biridir. Xocalı faciəsi tarixdə bizə məlum olan Badbiyar, Xatın, Liditse, Sonqimi faciələri ilə eyni səviyyədə durur.
Xankəndi ilə Əsgəran arasında yerləşən Xocalı Dağlıq Qarabağda Şuşadan sonra azərilərin yaşadıqları ikinci böyük yaşayış məntəqəsidir. 1990 – cı ildə şəhər statusu almışdır. 1991 – ci ilin məlumatına görə, əhalisini 7 min nəfər azəri təşkil edirdi. Bu şəhərdə 1988 – ci ilin sentyabrın 18 – də Xankəndindən, 1988 – ci ilin noyabrında Ermənistandan qovulmuş azəri türkləri, 1989 – cu ildə Fərqanədən qovulmuş məhsəti türkləri də məskunlaşmışdılar.
Dağlıq Qarabağda yeganə təyyarə meydanı Xocalıda yerləşirdi.
Erməni silahlı qüvvələri Xocalını hər tərəfdən mühasirəyə almışdılar, yolları, keçidləri tutmuşdular. Şəhərin quru yolla xarici aləmlə əlaqəsi kəsilmişdi. Elektrik enerjisi yox idi. Xocalının xarici alələ əlaqəsi 1991 – ci ilin noyabrından etibarən ancaq radio – telefonla və mülki vertolyotlarla idi. 28.01.1992 – ci ildə ermənilər tərəfindən Dağlıq Qarabağ üzərində Azərbaycan Hava Yolları Dövlət şirkətinə mənsub Mİ – 8 markalı mülki vertolyot vurulduqdan və vertolyotda 40 – dan artıq azərbacanlı həlak olduqdan sonra Xocalı şəhəri ilə hava əlaqəsi də kəsilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının əsas ərazisi ilə əlaqəsi kəsilmiş, 50 – 60 ədəd avtomat silah və ov tüfəngi ilə siahlanmış özünümüdafiə dəstəsi olan Xocalı şəhəri ətrafında ən müasir texnika ilə təpədən dırnağa kimi siahlanmış ermənilər şəhərin mühasirə halqasını günü – gündən daha da sıxmış və 1992 – ci ilin fevral ayının 25 – dən 26 – a keçən gecə erməni silahlı dəstələri Xankəndi şəhərində yerləşdirilmiş keçmiş SSRİ – nin 366 – cı motoatıcı hərbi alayının bilavasitə iştirakı ilə Xocalı şəhərinə hücum etmişlər. Xocalıya artilleriya və ağır hərbi texnikadan atəş açılmış, şəhərdə güclü yanğınlar başlamış, şəhər tamamilə alova bürünmüş, yerlə yeksan edilmişdir. Hücumda ermnilər tərəfindən mayor Ohanyan Seyran Muşeqoviçin komandası altında 366 – cı alayın 2 – ci batalyonu, Yevgeni Nabokixin komandası altında 3 – cü batalyonu, 1 – ci batalyonun qərargah rəisi Çitçyan Valeriy İsayeviç və alayda xidmət edən 50 – dən artıq erməni millətindən olan zabit və praporşiklər, tanklar, piyadaların döyüş maşınları, toplar, D – 30 qaubitsası və digər müasir hərbi texnika iştirak etmişdir. İstintaqla müyyən edilmişdir ki, erməni silahlı qüvvələri Xocalı şəhərinə quldurcasına geə saat 22 radələrində basqın etmiş, əvvəlcə şəhəi şiddətli artilleriya atəşinə tutmuş, sonra isə çoxsaylı tanklar, PDM və bronetransportyorlar vasitəsilə şəhərə daxil olmuş, evlərində yatmış dinc əhalini vahiməyə salaraq onları vəhşicəsinə məhv etməyə başlamışlar. Bu zaman qadın, uşaq, qocaya aman vermədən qarşılarına çıxanı atəş yağışına tutaraq, tank, PDM və digər texnika altına salaraq əzmiş, məhv etmişlər. Şəhərin müdafiəçiləri və yerli əhali şəhəri tərk etməyə məcbur olmuşdur. Fevral ayının 26 –ı səhər saat 5 – ə qədər şəhər zəbt edilmişdir.
Şəhəri tərk etməyə məcbur olan əhali dağlara, meşələrə, kimi isə yaxınlıqda azərilərin yaşadığı Ağdam şəhərinə üz tutmuşdu. Naxçıvanik kəndi yaxınlığında, açıqlıq ərazidə dinc əhali ermənilər tərəfindən güllələndi və onlara amansız divan tutuldu.
Qaranlıq, müdhiş bir gecədə çöllərə, meşələrə üz tutan Xocalı sakinləri müsibətlərlə qarşlaşdılar. Çarəsiz ana öz qucağında 6 aylıq körpəsini boğdu, bir yaşlı körpə döşləri kəsilmiş anasının qanlı döşlərini acından ağlaya – ağlaya sordu, qız – gəlinlər əsir düşdülər, girov oldular, həftələrlə meşələrdə onlarla insan acından, soyuqdan tələf oldu.
Azğınlaşmış erməni cinaytəkarları azəriləri xüsusi amansızlıqla işgəncə verərək öldürürdülər. Onlar mühasirədən çıxıb qaçmağa müvəffəq olmuş azəriləri də yollarda, keçidlərdə, meşələrdə pusqu quraraq tutur, görünməmiş vəhşiliklə öldürürdülər.
Cinayətkar erməni hərbi birləşmələrinin vəhşiliyi nəticəsində 613 nəfər şəhid, 487 nəfər şikəst olmuş, 1275 nəfər dinc sakin – qocalar, uşaqlar, qadınlar əsir götürülərək, ağlasığmaz erməni zülmünə, təhqirlərə və həqarətlərə məruz qalmışlar. 150 nəfərin taleyi hələ də məlum deyildir. Şəhid olanların 106 nəfəri qadın, 63 nəfəri isə azyaşlı uşaqlar olmuşlar, şikəst olanların 76 nəfəri yetkinlik dövrünə çatmamış oğlanlar və qızlardır. 8 ailə bütövlükdə məhv edilmiş, 24 uşaq hər iki valideynini itirmiş, 130 azyaşlı uşaq isə valideynlərindən birini itirmişdir. Şəhid olanların yalnız 335 nəfəri dəfn edilmişdir. 200 nəfərin ayaqları soyuqdan qanqrena olmuş, 1000 nəfərdən artıq şəhər sakini müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır.
Bu cinayətdə 56 nəfər xüsusi qəddarlıq və amansızlıqla qətlə yetirilmişdir. Onlar diri – diri yandırılmış, başları kəsilmiş, qafalarının dərisi soyulmuş, körpə uşaqların gözləri çıxarılmış, süngü ilə hamilə qadınların qarınları yarılmışdı. Meyitlər üzərində dilə gətiriməsi mümkün olmayan təhqiramiz hərəkətlər edilmişdir.
Meyidlərin xarici müayinəsi, məhkəmə – tibb ekspertizalarının rəyləri, mühasirədən çıxmağa müvəffəq olmuş Xocalı sakinlərinin ifadələri ilə erməni hərbçilərinin azərilərə qarşı törətdikləri ağlasığmaz işgəncə, vəhşilik faktları : baş dərisinin soyulması, qulaq, burun, cinsiyyət üzvlərinin kəsilməsi, erməni qəbrinin üstündə azəri başının qurbanlıq kimi kəsilməsi faktları müəyyən edilmişdir. Silahlı quldurlar qadına, qocaya, uşağa fərq qoymadan hamıya işgəncə vermişdilər. Qadınlarının döşlərinin kəsilməsi, cinsiyyət orqanına atəş açması adi hal olmuşdur.
Müəyyən edilmişdir ki, 1956 – cı ildə anadan olmuş Orucov Telman Ənvər oğlu Xocalı şəhərində mühasirədən çıxıb qaçarkən 26.02.1992 tarixində Naxçıvanik kəndi yaxınlığında ermənilər tərəfindən güllələnmiş və başının dərisi soyulmuşdur.
1963 – cü ildə anadan olmuş Mustafayev Vidadi Şəfa oğlu, 1962 – ci ildə anadan olmuş Nuriyev Hafis Yusif oğlu, 1968 – ci ildə anadan olmuş İlyasov Əhməd Məmməd oğlu və başqalarının başları kəsilmişdir. Bakıdan olan Bədəlov Tofiq, 1961 – ci il təvəllüdlü Rəcəbov Cəbrayıl Mehti oğlu tankla əzilmiş, qulaqları kəsilmiş, gözləri çıxarılmışdır.
Məmmədova Tamara Səlim qızı, Dadaşova Əsli Bəbir qızı, Əmirova Mahı Bəbir qızı, Hümbətova Əhanət Eldar qızı, Nuralıyeva Dilarə Oruc qızı və başqalarının gözləri çıxarılmış, döşləri kəsilmişdir. D. O. Nuralıyevanın, həmçinin dişləri çıxarılmışdır.
Səlimov Bahadır Mikayıl oğlu , Aslanov İqbal Qulu oğlunun cinsiyyət üzvləri kəsilmiş, gözləri çıxarılmış, diri – diri yandırılmışdır.
Səlimov Arzu Bahadır oğlunu yaralı tutub körpə uşağının gözü qarşısında armaturla işgəncə verərək döyüb öldürmüşlər.
Kərimova Firəngiz Məhəmməd qızının bədəni tam doğranılmış, gözləri çıxarılmış, qulaqları və döşləri kəsilmişdir.
Xocalı şəhərinin işğalı zamanı dövlət və ictimai idarə, müəssisə, təşkilatların əmlakının məhv edilməsi nəticəində 1992 – ci ilin dekabr ayı üçün qiymətlər miqyası ilə 4 milyard 199 milyon 668 min 338 rubl məbləğində, Xocalı şəhərinin əhalisinin şəxsi əmlakına 1992 – ci ilin mart ayı üçün qiymətlər miqyası ilə 229 milyon 861 min 800 rubl ziyan vurulmuşdur.
Aparılmış istintaq zamanı azərilərə qarşı soyqırım cinayəti edən erməni hərbi qulluqçuları və 366 – cı alayın komanda heyəti barədə, törətdikləri konkret cinayətlər barədə məlumatlar toplanmışdır.
İş üzrə şahid qismində dindirilmiş Xocalı şəhər sakini Abbasov Ələmdar Məmmədvəli oğlunun ifadəsi ilə müəyyən edilmişdir ki, o və 150 – ə qədər Xocalı sakini mühasirədən çıxıb Ağdama qaçarkən pusquda durmuş ermənilər onların bir hissəsini yerindəcə xüsusi amansızlıqla öldürmüş, qalanını isə tutub həbs etmiş, həbsdə gündəlik onları döyüb işgəncə vermişlər. Onu və Salahov Məhəmməd Əbdül oğlunu dəyişdirmək adı ilə Əsgəran rayonuna, milis şöbəsinin ibtidai həbs evinə gətirmiş, orada da hər ikisini armaturla döyərək, onlara işgəncə vemişlər. Döyülməkdən Ə. M. Abbasovun iki qabırğası və qolu sınmış, M. Ə. Salahov isə döyülməkdən, işgəncədən onun qolları üstündə ölmüşdür.
Onları Dəhriz kəndi yaxınlığında tutan ermənilərdən birinin adı Serjik idi. O, Sumqayıtda yaşamış ermənilərdən idi. Əsgəran milisində isə onları döyənlərin arasında İrəvandan gəlmiş xüsusi təyinatlı milis dəstəsindən olan Manvel və Qarik adlı erməniləri görsə, tanıya bilər.
Xocalı şəhərinin işğalı zamanı ermənilər tərəfindən tutularaq, girovda olmuş Abbasov Elbrus Ələmdar oğlu ifadəsində göstərmişdir ki, Stepanakert (Xankəndi) milisində əsirdə olarkən Artur və Slavik adlı serjantlar və Feliks adlı leytenant onları mütəmadi olaraq, döyürdülər. Onlar Xocalı sakinləri Novruzov Ələsgər Xanlar oğlu və Şəliyev Vəkili doyüb işgəncə verməklə öldürmüşlər.
366 – cı alayın komanda heyətinin Dağlıq Qarabağın azəri əhalisinə, o cümlədən Xocalı şəhərinin sakinlərinə qarşı soyqırım cinayətində erməni silahlə qüvvələri ilə birlikdə iştirakı istintaq zamanı toplanmış aşağıdakı sübutlarla təsdiq edilir :
366 – cı alayın 1 – ci batalyonunda qərargah rəisinin müavini olmuş Tuşov Sergey Daniloviçin ifadəsi ilə müəyyən olunur ki, 1991 – ci ilin sentyabrın axırlarından alay komandiri Zarviqorovun əmri ilə 2 – ci batalyonun komandiri Ohanyan Seyran, 3 – cü batalyonun komandiri Yevgeni Nabokix, artilleriya divizyonu komandiri Lixodey İqor, maddi təchizat rotasının komandiri Miroşniçko İqor, tank vzvodunun komandiri Smaqin döyüş növbəsinə çıxırdılar, bu zaman onlar Dağlıq Qarabağın azərilərə məxsus yaşayış məntəqələrini atəşə tuturdular. Ohanyan Seyran özü ona danışıb ki, Kərgicanah və Malıbəyli kəndlərinin işğal edilməsi zamanı erməni yaraqlılarına komandirlik edib. 1992 – ci ilin fevral ayının 26 – a keçən gecə Xocalı şəhərinin işğalına 3 – cü batalyonun komandiri Yevgeni Nabokix rəhbərlik etmişdir. Hücumda 2 – ci batalyonun komandiri Ohanyan Seyran, 1 – ci batalyonun qərargah rəisi Çitçiyan Valeriy və başqa ermənilər də iştirak etmişlər.
Xocalı faciəsi nəticəsində, 613 nəfər şəhid olmuşdur, onlardan, 106 nəfəri qadın, 63 nəfəri uşaq, 70 nəfəri qoca, 487 nəfər yaralanmışdır; onlardan, 76 nəfəri uşaq, 1275 nəfər girov götürülmüşdür; 150 nəfəri itkin düşmüşdür; 25 uşaq hər iki valideynini itirmişdir; 130 uşaq bir valideynini itirmişdir; 8 ailə tamamilə məhv edilmişdir.
21 Ocak 2015 Çarşamba
ULU ÖNDƏR HEYDƏR ƏLİYEV
Heydər Əliyev 1993-cü ilin iyunun 15-də Ali Sovetin
sədri, iyunun 24-də isə Azərbaycan Respublikasının
Prezidentinin səlahiyyətlərini icra etməyə başladı.
Artıq həmin ilin sentyabrın 21-də Elmlər
Akademiyasında ziyalılarla ilk görüşünü keçirdi. O, bu
görüşdə söyləmişdir: "Mənə sədalar gəlir ki, Elmlər
Akademiyasını, institutları dağıtmaq istəyirlər, elm
ocaqlarına biganə münasibət var. Biz bunların
hamısına son qoyacağıq. Nəyin bahasına olursa-olsun,
son qoyacağıq. Hansı iqtisadiyyat olursa-olsun, elm
inkişaf etməlidir...".1993-cü il oktyabr ayının 3-də
Heydər Əliyev ümumxalq səsverməsi yolu ilə
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi.
Qarşıda həlli çətin olan məsələlər dururdu: atəşkəsə
və sabitliyə nail olmaq, Qarabağ probleminin həllinə
çalışmaq, Azərbaycanı dünyaya tanıtmaq və
informasiya blokadasını yarmaq... Həmin il
məktəbəqədər təhsilin bazis proqramı işlənib
hazırlandı.1994-cü ilin ilk yarısında atəşkəs haqqında
saziş imzalandı. Paralel olaraq "Ümumtəhsil
məktəblərinin nümunəvi Əsasnaməsi"nin yaradılması
məsələsi qoyuldu. Hökumətin böhran halını
yaşamasına baxmayaraq, heç olmasa, ibtidai siniflər
üçün dərsliklərin pulsuz verilməsi barədə qərar qəbul
edildi.1999-cu ilədək təhsil sahəsində müxtəlif
qərarlar qəbul edilsə də, təhsilin milli tərəqqimizin
güclü amilinə çevrilməsi üçün dövlət təminatı olmalı
idi. Odur ki, 1998-ci ilin martında "Təhsil sahəsində
islahatlar üzrə Dövlət Komissiyasının yaradılması
haqqında" sərəncam imzalandı və bunun ardınca
"Təhsil sahəsində islahatlar Proqramı" qəbul edildi.
Komissiyanın yekun iclasında çıxış edən Heydər Əliyev
demişdir: "Təhsil sistemi elə bir sistemdir ki, burada
heç bir inqilabi dəyişiklik ola bilməz. Ümumiyyətlə,
bizim həyatımızın bütün sahələrində dəyişikliklər
təkamül xarakteri daşıyır" Allah sənə rəhmət eləsin
Heydər Əliyev
18 Ocak 2015 Pazar
Şəhidlər
Sübhdən çıxalı evlə vida eyləməyən var,
Tanrım, sönə düşmənin evindəki çıraqlar!
Güllə səsi tutmuş bu gecə xeyli qulaqlar
Bir-bir tökülür xəzreyi ümmanə şəhidlər!
Kaş ki, Bakıda ol gecə al qanı görəydin,
Asfalta yıxılmış neçə cavanı görəydin,
Əlində tutmuş əsləhə şeytanı görəydin,
Onda bilərdin ki, yetir canə şəhidlər!
Bəzi ananın tək çırağı söndü o axşam,
Şəhidlər necə hicr oduna yandı o axşam,
Hürriyəti insan balası dandı o axşam,
Zülfünə çəkib qırmızı şanə şəhidlər!
Ovundura bilməz bir nəfər şəhid atasın,
Yadına salar İbrahimin kuhi minasın,
Əflakə çəkər ahu fəqan darı nəvasın
Qəlblər soyulur hər gecə viranə şəhidlər!
Şəhid anası gəzmə belə gül sorağında,
Hicranə yanırsan qalırsan gül fərağında,
Baş əymədilər ol yağı düşmən qabağında,
Zülm olsada can verdilər mərdanə şəhidlər!
Oldu Bakıda Kərbibəla tufanı Allah!
Ağlamağ olub millətimin hər anı Allah!
Güllər səpilib yollara minlər sanı Allah!
Göz yaşı axır guşeyi xiyabana şəhidlər!
Yaz Dost Əli ol qəmli-kədərli gecələrdə,
Göz yaşlı ürək odlu qəhərli gecələrdə,
Zülm ilə keçən qarə zəhərli gecələrdə,
Bil daxili cənnətdi rizvanə şəhidlər!
ŞƏHİDLƏR
Qatil gülləsinə qurban gedirkən,
Gözünü sabaha dikdi Şəhidlər.
Üçrəngli bayrağı öz qanlarıyla,
Vətən torpağına çəkdi Şəhidlər ...
Zalım öyünməsin zülümləriylə,
Min bir böhtanıyla, min bir şəriylə.
Həqiqət uğrunda ölümləriylə,
Ölümü kamına çəkdi Şəhidlər ...
O şənbə gecəsi, o qətl günü,-
Mümkünə döndərdik çox namümkünü,
Xalqın qəlbindəki qorxu mülkünü,
O gecə dağıdıb sökdü Şəhidlər ...
Ay Ana
Qara Örpekli Anam
Gözleri Yawli Anam
Mezarimin Bawinda
Durub Aglayan Anam
Ana-Ana, Ay Ana!
Yaraliyam Ay Ana.
Qizil Qanim Axanda,
Veten Dedim Ay Ana
Her Yan Acar Gül-Cicek
Bir Gün Bahar Gelecek
Mense Qara Torpaqda,
Yatib Qaldim Ay Ana.